Hilmi Öney Sanayici, İş İnsanı, Eğitim ve Diyalog Gönüllüsü,
  • Ölüm Tarihi 12/11/2026
  • Öldüğü Yer Brezilya
  • Ölüm Sebebi Hastalık
  • Defin Tarihi 12.11.2026, Brezilya

ÖZGEÇMİŞ

Hilmi Öney, 1990’da Türkiye’deki kurulu sanayi ve ticaret düzenini geride bırakarak Orta Asya ve Kafkasya coğrafyasında kültür köprüleri kurmak için ilk dönem hicret gönüllülerinden oluyor. Hilmi Öney Ağabey, hicrete çıktığı tarihten tam 35 yıl sonra, son yıllarını geçirdiği Brezilya’da ailesinden ve doğduğu topraklardan uzakta, vasiyeti doğrultusunda hizmet verdiği bu hicret diyarında toprağa verildi.

FABRİKASINI BIRAKTI, AİLESİYLE BAKÜ’YE HİCRET ETTİ

Dünya nimetlerinin kalbi esir alamadığı, gönlü idealleriyle büyümüş nadir insanlardan biri olan Hilmi Öney, 1991 yılında hayatının bütün akışını değiştiren o kutlu karara imza attı. İstanbul ve Belçika üzerinden Körfez ülkelerine seccade ihracatı yapan, kurulu bir fabrikaya ve parlak bir ticari geleceğe sahip olan Öney, bütün bu dünyevi imkânları elinin tersiyle iterek ruhunun sesini dinledi ve Azerbaycan’a hicret etmeye karar verdi. O manevi iklimi yakından yaşayan dostlarından Abdullah Tosun’un aktardığına göre Öney, İstanbul Altunizade’de Fethullah Gülen Hocaefendi ile yaptığı bir kahvaltı esnasında Bakü’ye gitme arzusunu dile getirdi. Hocaefendi’nin fabrikasının akıbetini sorması üzerine tebessüm ve teslimiyetle “Ben onu hallederim.” cevabını veren Öney, adanmışlığın eşsiz bir örneğini sergileyerek ertesi gün fabrikasının anahtarlarını sektördeki rakibi olan bir sanayiciye teslim etti.

Hemen ardından eşini, çocuklarını ve mütevazı ev eşyalarını kiraladığı bir minibüse yükleyerek bilinmezliklerle dolu ama umut yüklü o uzun yola revan oldu. Yolculuğun Tiflis durağında şoförün aileyi ve eşyalarını yarı yolda bırakıp Türkiye’ye dönmesi bile onun kararlılığını sarsamadı; Öney ailesi, sabır ve tevekkülle bütün engelleri aşarak hasretini çektikleri Bakü topraklarına ulaşmayı başardı. Ömrünün son demlerine kadar içinde hiç sönmeyen o hizmet ateşini anlatan yakın dostu Abdullah Tosun, Öney’in ilerleyen yaşına rağmen Brezilya’da da gönüllere dokunmak istediğini belirterek dört yıl önce aralarında geçen şu hasbihali aktardı:

“Bir gün beni aradı. ‘Ben burada 13 kişilik bir yurt hazırladım. Bana Türkiye’den 13 öğrenci bulabilir misin? Öğrenciler gelince Brezilya’da okuturuz. Burayı severler ve artık burada kalırlar.’ dedi.”

AZERBAYCAN’DA EĞİTİM HİZMETLERİNİN İLK TEMELLERİNİ ATTI

Hilmi Öney, Bakü’ye adım attığı ilk günden itibaren adeta bir sevgi ve irfan köprüsü kurmak için kolları sıvadı. Marmara Eğitim ve Kültür Vakfı’nın temsilcilik faaliyetlerini başlatarak, yıllarca birbirinden ayrı düşmüş iki kardeş ülke arasında gönül ve öğrenci hareketliliğinin kapılarını araladı. Azerbaycanlı gençlerin Türkiye’de ilim tahsil etmesine vesile olurken, Anadolu’dan kopup gelen öğrencilerin de Bakü’de şefkatle karşılanıp eğitim hayatına tutunmalarına öncülük etti. Onun ihlaslı gayretleriyle Ziya Ali Üniversiteye Hazırlık Kursu’nun temeli atılarak bölgedeki eğitim seferberliğinin ilk meşalesi yakıldı. Türkiye’den öğretmen ve öğrencilerin gelebilmesi için yürütülen yoğun ve fedakârca görüşmelerin ardından, 15 Kasım 1991 tarihinde ilk muallim ve talebe kafilesi dualarla Bakü’ye ulaştı.

Öney’in gözyaşları ve muhabbetle karşıladığı bu ilk kafile, ilerleyen yıllarda Azerbaycan’ın dört bir yanına yayılacak olan eğitim ve kardeşlik yuvalarının da ilk tohumları oldu. Hilmi Öney, Bakü’ye gelen bu öncü misafirleri bağrına basmakla kalmadı; onların Gence, Şeki ve Sumgayıt gibi şehirlere yerleşerek yeni gönüllere ulaşması için bizzat gece gündüz koşturdu.

HAYDAR ALİYEV’İN HAYAT KRONOLOJİSİNDE HİLMİ ÖNEY’İN ADI DA YER ALDI

Hilmi Öney’in Azerbaycan’ın yeniden bağımsızlığına kavuştuğu o tarihi ve sancılı günlerde sergilediği samimi çabalar, yalnızca gönüllerde değil, ülkenin resmî tarih arşivlerinde de ölümsüzleşti. Azerbaycan Devlet Haber Ajansı AZERTAC tarafından yayımlanan ve ülkenin merhum Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev’in hayatına ışık tutan kronolojik kayıtlarda Hilmi Öney’in ismine de yer verildi. AZERTAC arşivindeki 8 Ekim 1991 tarihli resmî kayıtta, Haydar Aliyev’in Marmara Eğitim ve Kültür Vakfı’nın Azerbaycan temsilcisi Hilmi Öney ile Zaman gazetesinin Azerbaycan muhabiri Yılmaz Polad’ı makamında kabul ettiği bilgisi yer aldı. Söz konusu tarihî belgede şu satırlar kaydedildi:

“8 Ekim. Marmara Eğitim ve Kültür Vakfı’nın Azerbaycan temsilcisi Hilmi Öney ve Zaman gazetesinin Azerbaycan muhabiri Yılmaz Polad ile görüştü.”

Azerbaycan’ın istiklalini ilan etmesinden hemen önce gerçekleşen bu anlamlı buluşmanın Haydar Aliyev’in hayat kronolojisine girmesi, Öney’in daha 1991 yılında kardeş coğrafyada yürüttüğü manevi ve kültürel hizmetlerin tarihe düşülmüş en sahici nişanesi oldu.

ZAMAN AZERBAYCAN’IN KURULUŞ HİKÂYESİNİ KENDİ KALEMİYLE ANLATMIŞTI

Aynı zamanda Zaman Azerbaycan gazetesinin kurucu emektarlarından olan Hilmi Öney’in duygu yüklü hatıraları, gazetenin 15. kuruluş yıl dönümü vesilesiyle dönemin Genel Yayın Yönetmeni Enes Cansever tarafından kaleme alınan “ZAMAN–Azərbaycan: Müstəqil Azərbaycanın yaşıdı” adlı eserde de ölümsüzleştirildi. Hilmi Öney gibi ilk hicret gönüllülerinin alın teri ve gözyaşıyla filizlenen Zaman Azerbaycan gazetesi, Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı kayıtlarına göre ülkede resmî olarak kurulan ilk kuruluş olma şerefine erişti. Öney, kitabın 16 ve 17. sayfalarında yer alan “Mənim qonaqlarım kim olacaq?” (Benim misafirlerim kim olacak?) başlıklı yazısında, 1990’lı yılların başında Azerbaycan’a ulaşmaya çalışan Zaman gazetesi mensuplarının çektiği çileleri ve sergiledikleri eşsiz ruhu kendi kaleminden aktardı.

Gürcistan üzerinden kardeş topraklara ulaşmaya çalışan gazetecilerin, dondurucu soğuk ve yoğun kar yağışı sebebiyle yollarda mahsur kaldığını anlatan Öney, o kavuşma anındaki derin hissiyatını şu sözlerle dile getirdi:

“Yüz yıllardır hasretini çektiğim insanlar geldi. Misafirler ne kadar sıkıntı çekseler de onları bırakmak istemedim. Bu güzel ilk gelişti.”

Misafirlerin yollarına devam etmeleri gerektiğini ancak çetin kış şartlarının buna geçit vermediğini belirten Öney, Azerbaycan halkının sergilediği o unutulmaz kucaklaşmayı hatırasında şöyle anlattı:

“Bizi bir evin bahçesinde misafir ettiler. Sonra iki, üç eve yerleştirdiler. Bir yerli adam telaşla içeri girip ‘Benim misafirlerim kim olacak?’ diye soruştu.”

Kardeş halkın Anadolu’dan gelen bu gönül erlerine gösterdiği içten misafirperverlik karşısında yaşadığı tarifsiz duyguları ise şu cümlelerle satırlara döktü:

“Hatta gözlerinden yaş geldiğini gördüm. Bu manzara hiç gözlerimin önünden gitmiyor.”

Yazısında, Azerbaycan’ın istiklal mücadelesi verdiği o zorlu yıllarda Anadolu’dan gidenlerin sadece mesleki faaliyetler için değil, kardeş bir milletin kederini ve sevincini paylaşmak için yola çıktıklarını vurgulayan Öney, “O geliş ilk gelişti; o günler büyük fedakârlıklar ve kahramanlıklar günleriydi.” sözleriyle o dönemin manevi ruhunu özetledi.

Bundan 35 yıl önce Azerbaycan’a ilk adım atan gazetecilere ve eğitim neferlerine hem evini hem yüreğini açan Hilmi Öney, bugün bizzat kendi kaleminden dökülen o vefa ve fedakârlık satırlarıyla hayırla yâd ediliyor.

Lizenz: Die visuellen und textlichen Inhalte dieser Website stehen unter der Creative Commons Namensnennung – Weitergabe unter gleichen Bedingungen 4.0 International (CC BY-SA 4.0). https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/